นักบุญอไควนัสกับการนำปรัชญาของอริสโตเติ้ลมาพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้?
 


ดวงเด่?นุเรมรัมย์.


***

นักบุญโทมั?อไควนั?(St. Thoman Aquinas) เป็นนักเทววิทยาชาวคริสเตียนที่มีชีวิตอยู่ในช่วงปรัชญายุคกลางตอนปลา?นักบุญโทมั?อไควนั?เป็นนักเทววิทยาที่นำเอาปรัชญาของอริสโตเติ้ลมาอธิบายคำสอนของศาสนาคริสต์ ดังนั้?ผลงานส่วนใหญ่ของท่านจึงได้รับอิทธิพลมาจากอริสโตเติ้ล แต่ก็มีผลงานบางส่วนที่แสดงถึงทรรศนะของท่านที่แตกต่างไปจากอริสโตเติ้ล เช่น เรื่องที่ว่ามนุษย์ไม่สามารถจะใช้เหตุผลพิสูจน์เรื่องตรีเอกานุภา?และเรื่องการสร้างโลก เป็นต้?โดยท่านยอมรับว่าคำสอนที่สำคัญในศาสนาคริสต์นั้นมนุษย์ไม่อาจจะพิสูจน์ได้ด้วยเหตุผล เพราะศาสนาเป็นเรื่องของความเชื่อและความศรัทธาเพื่อเข้าถึงพระเจ้าโดยตรง

แนวคิดที่สำคัญของนักบุญโทมัส อไควนั?นั่นคือการใช้ปรัชญาของอริสโตเติ้ลมาสนับสนุนความเชื่อของทางศาสนาคริสต?นั่นคื?แนวคิดเรื่องการมีอยู่ของพระเจ้?(The Existence of God)

ตามทรรศนะของนักบุญโทมั?อไควนั?พระเจ้าเป็นจิตอันบริสุทธิ์ ซึ่งมนุษย์สามารถรู้ถึงการมีอยู่ของพระเจ้าได้โดยอาศัยศรัทธา อีกทั้งมนุษย์สามารถมีความรู้เกี่ยวกับพระเจ้าได้ด้วยเหตุผ?เพราะปกติแล้วมนุษย์อาศัยเหตุผลเป็นเครื่องนำทาง โดยเริ่มจากสิ่งที่รู้ไปยังสิ่งที่ไม่รู?หรืออีกนัยหนึ่งคือจากผ?ไปหาเหตุ ดังนั้นมนุษย์จึงอนุมานความมีอยู่ของพระเจ้าได้จากการสร้างสรรค์ของพระองค?และมนุษย์สามารถพิสูจน์ได้ด้วยวิธีการดูจากสิ่งที่เป็นผลหรือสิ่งที่ถูกสร้างแล้?หรือหลังการสร้างสรรค์ของพระองค?

ในการอธิบายการมีอยู่ของพระเจ้านั้น นักบุญโทมั?อไควนัสได้ใช้วิธีการของอริสโตเติ้ลมาพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้า ด้วยการใช้วิธีกา?5 ขั้นตอ?อนึ่?ก่อนการพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้านั้?ท่านได้ตั้งประเด็นโต้แย้งขึ้นม?2 ประเด็?คื?

ประเด็นโต้แย้งที?1 จากคำกล่าวที่ว่า พระเจ้าทรงเป็นความดีที่เป็นอนันต?ดังนั้?ถ้ามีพระเจ้าอยู่ก็จะต้องไม่มีความชั่วร้ายในโลกนี?แต่ในความเป็นจริงเราจะพบว่ามีความชั่วร้ายมากมายในโลกนี?เพราะฉะนั้นจึงไม่มีพระเจ้าอยู่

ประเด็นโต้แย้งที?2 สิ่งธรรมชาติทั้งหลายย่อมอธิบายได้ด้วยกฎฟิสิกส์ กล่าวคือ ทุกสิ่งที่ปรากฏในธรรมชาตินั้?อธิบายได้ด้วยธรรมชาต?นั่นคือกฎฟิสิกส์ของอริสโตเติ้ลและสิ่งเดียวที่สามารถอธิบายในสิ่งเหล่านี้ได้ก็คือเหตุผลของมนุษย์ ทั้งนี้เพราะมนุษย์ใช้เหตุผลเข้าใจกฎธรรมชาต?เข้าใจสิ่งทั้งหลายที่เกิดขึ้นในธรรมชาติได้ ดังนั้?ไม่จำเป็นต้องพูดถึงพระเจ้าในเมื่อเหตุผลของมนุษย์สามารถเข้าใจทุกสิ่งได้

เมื่อนักบุญโทมัส อไควนัสได้ตั้งประเด็นโต้แย้งดังกล่าวขึ้นมาแล้ว ท่านได้พิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าด้วยวิธีการ 5 ขั้นตอนดังนี?คื?

การพิสูจน์ขั้นที?1 ข้อพิสูจน์โดยความเคลื่อนไห?(the argument from motion)

เป็นการเริ่มต้นด้วยแนวความคิดของอริสโตเติ้ลที่อธิบายว่?ทุกสิ่งทุกอย่างมีการเคลื่อนไหว (Motion) ซึ่งสิ่งที่มีการเคลื่อนไหวนั้นจะต้องมีบางสิ่งบางอย่างที่ทำให้เคลื่อนไห?กล่าวคือ อะไรก็ตามที่มีการเคลื่อนไหวต้องมีเหตุให้เคลื่อนไหว วัตถุต่า??จะเคลื่อนไหวด้วยตัวเองไม่ได้ถ้าไม่มีศักยภา?(Potential) ที่จะนำไปสู่เหตุ ดังนั้?การเคลื่อนไหวจึงเป็นการเปลี่ยนแปลงจากศักยภาพไปสู่ความเป็นจริ?(Actuality) นั่นเอ?เพราะความเคลื่อนไหวทั้งปวงจะต้องเกิดจากการเคลื่อนไหวก่อน ?และเรื่อยไปจนกระทั่งถึงสิ่งที่ทำให้สิ่งอื่นเคลื่อนไหวเป็นสิ่งแรก ซึ่งอริสโตเติ้ลเรียกสิ่งนี้ว่า "ปฐมก?"(The First Mover) นั่นคือคัวการเคลื่อนไหวแรกซึ่งไม่ถูกเคลื่อนไหวโดยสิ่งอื่?และไม่ต้องอาศัยสิ่งอื่นมาผลักดัน

นักบุญโทมั?อไควนัสได้พิสูจนขั้นที?1 โดยนำแนวคิดของอริสโตเติ้ลมาอธิบายว่า ต้องมีอะไรบางอย่างที่เป็นที่มาของการเคลื่อนไหว โดยที่สิ่งนั้นไม่เคลื่อนไห?ซึ่งอริสโตเติ้ลเรียกว่?"ปฐมก?"นั้น นักบุญโทมั?อไควนัสได้อธิบายว่านั่นคือ "พระเจ้?"เพราะพระเจ้าทรงเป็นที่มาของการเคลื่อนไหวต่าง ?โดยที่พระองค์ทรงไม่เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลง

การพิสูจน์ขั้นที?2 ข้อพิสูจน์โดยการเป็นเหตุเป็นผลต่อกัน (The Argument From The Formality of Efficient Causation)

อริสโตเติ้ลอธิบายว่า ทุกอย่างที่เคลื่อนไหวเปลี่ยนแปลงนั้นจะต้องมาจากเหต?และเหตุทั้งหลายย่อมมาจากปฐมเหต?(The First Cause) อันเป็นความสัมพันธ์ระหว่างเหตุและผ?(cause - effect relation) ซึ่งเราจะเห็นได้ว่าไม่มีผลอันใดที่ไม่มีเหต?เพราะผลเป็นสิ่งสืบเนื่องมาจากเหต?เช่น ?. เป็นผลขอ??. ?. เป็นผลขอ??. อีกต่อหนึ่?แล??. เป็นผลขอ??. เช่นนี้ไปเรื่อ??ก็จะพบว่??. นั้นไม่เป็นผลของสิ่งใดเล?แต่เมื่อกล่าวว่าทุ??ผลจะต้องมีเหตุ ฉะนั้น ?. จะต้องเป็นผลของสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เป็นสาเหต?แม??. ไม่เป็นผลของสิ่งใดเลยก็ตาม ซึ่งเรียกสาเหตุแรกนี้ว่า "ปฐมเหต?"ซึ่งปฐมเหตุนี้ไม่เป็นผลของสิ่งใดเลยนอกจากเป็นผลของตัวเอง

นักบุญโทมั?อไควนั?ได้นำแนวคิดนี้มาอธิบายว่?ปฐมเหตุนั้นก็คือ "พระเจ้?"เพรา?พระเจ้าทรงทำให้ทรงทำให้ทุกสรรพสิ่งเกิดขึ้นและเป็นไปในสากลจักรวาลนี?

การพิสูจน์ขั้นที?3 ข้อพิสูจน์จากความเป็นไปได้และความจำเป็?(The Argument From Possibility of Necessity)

เมื่อพิจารณาถึงความจำเป็นแล้?เราจะพบว่าไม่มีอะไรเลยที่จำเป็?(necessary) หรือเป็นอยู่ด้วยตัวเองโดยไม่ขึ้นต่อสิ่งอื่?(absolutely) ถึงขนาดที่ว่?ถ้าปราศจากสิ่งนั้นแล้ว สิ่งอื่น ?จะอยู่ไม่ได้ หรือเพราะมีสิ่งนั้นโดยจำเป็น สิ่งทั้งหลายจึงมีอยู่ได้ ตามธรรมดาแล้วสรรพสิ่งในโลกล้วนแต่เป็นสิ่งทีเกิดขึ้นโดยบังเอิ?และจะต้องอาศัยสิ่งที่มีอยู่อย่างจำเป็น (necessary Being) ซึ่งมีความเป็นอยู่ด้วยตัวเอง และเป็นพื้นฐานของสิ่งที่มีอยู่โดยบังเอิญนั้น หรือเป็นสิ่งที่ทำให้สิ่งบังเอยนั้นเป็นไปได?สิ่งนี้เรียกว่าสิ่งมีอยู่โดยจำเป็น

นักบุญโทมั?อไควนั?อธิบายว่?สิ่งทั้งหลายในโลกนี้มีภาวะเป็นอยู่ (Exist) และไม่เป็นอยู่ (Non-Exist) เพราะสรรพสิ่งมีการเปลี่ยนแปลงเสื่อมโทรมล?หมายความว่?ขณะนี้เรามีอยู?แต่ไม่นานก็จะเริ่มมีการเปลี่ยนแปลง แล้ววันหนึ่งเราจะไม่มีอยู่ นี่คือกฎธรรมชาติของทุกสิ่งในโล?ดังนั้?ทุกอย่างในโลกจึงมีภาวะเป็นอยู่และไม่เป็นอยู่ แต่ที่มาของสิ่งที่เป็นอยู่ และไม่เป็นอยู่นั้นต้องเป็นลักษณะที่แน่นอ?ถาวร ดำรงอยู่ และเป็นสิ่งที่มีความจำเป็นในตัวเองโดยไม่ได้รับมาจากสิ่งอื่?แต่เป็นสาเหตุที่ก่อความจำเป็นให้เกิดขึ้นในสิ่งอื่น ซึ่งสิ่งนี้คือ "พระเจ้?"นั่นเอ?

การพิสูจน์ขั้นที?4 การพิสูจน์จากระดับต่าง ?ของสรรพสิ่?(The Argument From The Gradation To Be Found In Thing)

อริสโตเติ้ลอธิบายว่า สรรพสิ่งในโลกนี้มีระดับขั้?มีความสมบูรณ์มากน้อยลดหลั่นกันเป็นชั้น ?เช่น ในเรื่องความดี ย่อมมีระดับลดหลั่นกันเป็นชั้??กล่าวคือ จะต้องมีดี ดีมา?ดีที่สุด เป็นต้?เราเคยมีประสบการณ์ในเรื่องความสว?เมื่อได้พบบางสิ่งบางอย่างและลงความเห็นว่าสวย แต่เราก็ยังหวังว่าจะต้องมีอะไรบางอย่างอีกที่สวยยิ่งกว่านี้ ความสมบูรณ?ความดี ความงา?สิ่ง ต่าง ?ที่เราพบในโลกนี้ยังไม่เคยพบสิ่งใดที่เห็นว่าถึงที่สุดแล้ว แต่เพื่อที่จะคงความสมบูรณ์ ความดี ให้มีระดับชั้นลดหลั่นกันลงไป จึงต้องมีมาตรฐานแห่งระดับมาเป็นเกณฑ์ให้เปรียบเทียบได?นั่นก็หมายความว่?จะต้องมีความสมบูรณ์มาจรฐานมาเป็นเครื่องเปรียบเทียบ ซึ่งสิ่ง ?นั้นจะต้องเป็นสิ่งสมบูรณ์ที่สุ?

นักบุญโทมั?อไควนั?นำแนวคิดนี้มาพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้?กล่าวคือ เมื่อทุก ?สิ่งมีสาเหตุมาจากปฐมเหตุ และปฐมเหตุนั้นจะเต้องเป็นสาเหตุที่สมบูรณ์ที่สุดแห่งสิ่งทั้งหลายในโลกนี?ซึ่งสิ่งที่เป็นมาตรฐานความสมบูรณ์สูงสุดนั้นคือ "พระเจ้?"

การพิสูจน์ขั้นที?5 การพิสูจน์จากการควบคุมความเป็นไปได้ในโลก (The Argument From the convernance of the world)

นักบุญโทมั?อไควนัสอธิบายว่าสิ่งต่าง ?มีระเบียบแบบแผ?ไม่ใช่สิ่งที่มีมาโดยบังเอิ?แต่จะต้องมีผู้สร้า?และจะต้องมีจุดมุ่งหมายในตัวเองด้วย กล่าวได้ว่าสิ่งทั้งหลายในจักรวาลนี้ล้วนแต่มีจุดหมายในตัวของมันเอ?เมื่อพิจารณาความเป็นไปของโลกเราก็จะพบว่า สิ่งทั้งหลายแม้ไร้ความรู้สึกสำนึกก็ยังมีจุดหมายในความเป็นอยู่ของมั?เช่น "น้?"มีเพื่อมนุษย?สัตว?และพืชได้อาบกิ?"พื?"มีไว้สำหรับเป็นอาหารสัตว?เป็นต้?ฉะนั้นทุกสิ่งทุกอย่างในธรรมชาติจึงมีจุดหมายของตัวเอง การกระทำอะไรก็ตามล้วนมีจุดมุ่งหมาย โดยมีปัญญาเป็นสิ่งนำทา?สิ่งเหล่านี้จะต้องมีผู้วางแผนให้ทุกสิ่งทุกอย่างมีหน้าที่และจุดหมายในตัวเอง โดยที่สิ่งต่าง ?ไม่ได้เป็นผู้กำหนดจุดหมายขึ้นมาด้วยตนเอง ซึ่งสิ่งที่เรียกว่าเป็นผู้กำหนดจุดมุ่งหมายและวางแผนสร้างโลกนี้อย่างมีระเบียบและสมบูรณ์ นั่นคื?"พระเจ้?"ผู้ซึ่งมีลักษณะเป็นสรรพัญญ?(omnipotent) และเป็?สรรพานุภาพ คือทรงสามารถทุกอย่าง และทรงเป็นสรรพเมตต?คือทรงปรารถนาดีทุกอย่า?

จากการพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้าด้วยวิธีการพิสูจน์ 5 ขั้น นักบุญ นักบุญโทมั?อไควนัสได้ใช้วิธีการของอริสโตเติ้ล โดยดูจากข้อเท็จจริงแล้วสืบขึ้นไปหาพระเจ้?และเมื่อมีการพิสูจน์ครบทั้?5 ขั้นแล้ว นักบุญโทมั?อไควนัสได้ย้อนกลับไปตอบคำถามในประเด็นโต้แย้งทั้ง 2 ข้อที่กล่าวไว้ในข้างต้?นั่นคื?

  • ประเด็นที่ว่?"ถ้าพระเจ้าทรงเป็นความด?ต้องไม่มีความชั่วร้า?แต่ในข้อเท็จจริงแล้วมีความชั่วร้ายอยู่ ดังนั้นจึงไม่มีพระเจ้า "

นักบุญโทมั?อไควนัสได้ตอบประเด็นโต้แย้งนี้ ด้วยข้อพิสูจน์ที่ว่า "เนื่องจากพระเจ้าทรงเป็นสิ่งสมบูรณ์สูงสุด แต่ความชั่วรายนั้นเป็นสิ่งที่พระเจ้าทรงยอมให้มีได้เพื่อให้ความดีนั้นเด่นขึ้น ดังนั้?ความชั่วจึงมิใช่สิ่งที่พระองค์ทรงสร้าง หากแต่เป็นสิ่งที่พระองค์ทรงยอมให้ม?เพื่อให้คนเห็นคุณค่าของความด?"

  • ประเด็นที่ว่?"กฎธรรมชาติทั้งหลายสามารถอธิบายได้ด้วยหลักการหนึ่?นั่นคือเหตุผลของมนุษย์ เพราะมนุษย์สามารถเข้าใจทุกสิ่งได้ด้วยเหตุผ?ดังนั้นจึงไม่จำเป็นต้องมีพระเจ้า "

นักบุญโทมั?อไควนัสตอบข้อโต้แย้งประเด็นนี้ว่?"ถึงแม้จะมีกฎธรรมชาติ แต่กฎธรรมชาติก็ต้องมีที่มา ซึ่งพระเจ้าก็คือที่มาของกฎธรรมชาตินั่นเอ?เพราะพระเจ้าทางเป็นปฐมเหตุ กล่าวคือ ทรงทำให้ทุกอย่างเกิดขึ้นและเป็นไปในจักรวาลนี?

จากที่กล่าวมาแล้วนั้?จะเห็นได้ว่าในตอนแรกนักบุญโทมั?อไควนัสได้ตั้งข้อสงสัยที่ดูเหมือนจะโจมตีศาสนาคริสต?แต่ในท้ายที่สุดท่านก็ได้กลับไปโต้แย้งประเด็นดังกล่าว โดยได้นำทรรศนะทางปรัชญาของอริสโตเติ้ลด้วยวิธีการทั้ง 5 ขั้นเพื่อพิสูจน์การมีอยู่ของพระเจ้?/p>

 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Saturday 7 October, 2006 1:38 PM