วันมาฆบูชา
 


***

“มาฆะ” เป็นชื่อเรียกของเดือ??ส่วนคำว่?“มาฆบูชา?ย่อมาจากคำว่?“มาฆปุรณมีบูชา?แปลว่า “การบูชาพระในวันเพ็ญ เดือ?๓” ดังนั้?วันมาฆบูชาจึงตรงกับวันเพ็ญขึ้น ๑๕ ค่?เดือ??(หรือ ขึ้น ๑๕ ค่?เดือ?๔ในปีอธิกมาส)

หลังจากที่พระพุทธเจ้าตรัสรู้มาเป็นเวลา ?เดือนแล้?เมื่อถึงวันเพ็ญกลางเดือน ?พระองค์ได้เสด็จไปประทั??เวฬุวนาราม เมืองราชคฤห์ แคว้นมคธ ครั้งนั้นได้มีพระอรหันต์ จำนว??๒๕?รู?ซึ่งแบ่งเป็นพระอรหันต์ที่อยู่ในคณะของพระอุรุเวลกัสสปเถระ พระนทีกัสสปเถร?และพระคยากัสสปเถระรว??๐๐?รู?กับพระอรหันต์ที่อยู่ในคณะของพระสารีบุตรเถร?และพระโมคคัลลานะเถระ ๒๕?รู?รวมทั้งสองคณะเป็??๒๕?รู?ได้พร้อมกันไปเข้าเฝ้าสมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้า

การมาชุมนุมของพระสงฆ์สาวกของพระพุทธเจ้าในครั้งนี้นับว่าเป็นเหตุการณ์ที่แปลกกว่าทุกคราวในสมัยพุทธกา?จึงเรียกเหตุการณ์ในคราวนั้นว่า “จาตุรงคสันนิบาต?ซึ่งประกอบด้วยองค์ ?คื?

(? พระอรหันตสาว?จำนว??๒๕?รู?มาชุมนุมพร้อมกัน ?เวฬุมหาวิหาร กรุงราชคฤห?แคว้นมคธ

(? พระอรหันตสาวกเหล่านั้นล้วนเป็นเอหิภิกข?คื?พระภิกษุที่พระพุทธเจ้าทรงอุปสมบทให้ด้วยพระองค์เอ?

(? พระอรหันตสาวกเหล่านั้นมาชุมนุมโดยมิได้นัดหมายกันมาก่อนล่วงหน้า

(? วันนั้นเป็นวันมาฆบุรณมีบูช?คื?ตรงกับวันเพ็ญเดือนมาฆะ (ขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ?

การมาชุมชุมของพระอรหันต์สาวกในครั้งนั้?พระพุทธเจ้าทรงเห็นเป็นนิมิตอันดี จึงได้เสด็จท่ามกลางพระสงฆ์ ?๒๕?รูปเหล่านั้น และได้ทรงแสด?“โอวาทปาติโมกข์”

โอวาทปาติโมกข์ ถือเป็นหลักคำสอนอันเป็นหัวใจสำคัญของพระพุทธศาสนา โดยเป็นการสรุปคำสอนในพระพุทธศาสนาทั้งปวงให้สั้นและเข้าใจได้ง่า?เรียกว่าเป็น “หัวใจพระพุทธศาสนา?หรือ “พุทธโอวาท ๓” อันเป็นหลักแห่งพระพุทธศาสนาเพื่อเป็นหลักในการประกาศพระพุทธศาสนาสำหรับพระสาวกสืบไ?อีกทั้งคำสอนเหล่านั้นได้ สืบทอดมาจนถึงปัจจุบั?และพุทธศาสนิกชนก็ได้ถือเอาโอวาทปาฏิโมกข์นี้เป็นแม่แบบในการประพฤติปฏิบัติ ซึ่งโอวาทปาฏิโมกข์นี้มีสาระสำคัญคื?

? การไม่ทำความชั่วทั้งปว?: สพฺพปาปสสฺ อกรณ ?

? การบำเพ็ญความดีให้เพียบพร้อม : กุสลสฺสูปสมฺปท?

? การทำจิตของตนให้ผ่องใส : สจิตฺต ปริโยทปน?

ในครั้งนั้นพระพุทธองค์ทรงแสดงโอวาทปาฏิโมกข?โดยตรัสเป็นพระคาถา รว??พระคาถาครึ่งดังต่อไปนี?

“ขันติคือความทนทานเป็นตบะอย่างยิ่ง
พระพุทธเจ้าทั้งหลายตรัสว่า พระนิพพานเป็นธรรมอย่างยิ่ง
ผู้ทำร้ายผู้อื่น ผู้เบียดเบียนผู้อื่น
ไม่ชื่อว่าเป็นบรรพชิ?ไม่ชื่อว่าเป็น สมณะเล?
การไม่ทำบาปทั้งสิ้?
การยังกุศลให้ถึงพร้อ?
การทำจิตของตนให้ผ่องใส
นี้เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย.
การไม่กล่าวร้า??
การไม่ทำร้าย ?
ความสำรวมในพระปาติโมกข??
ความเป็นผู้รู้ประมาณในภัตตาหาร ?
ที่นอนที่นั่งอันสงัด ?
การประกอบความเพียรในอธิจิต ?
หกอย่างนี้ เป็นคำสั่งสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลา??


ธรรมเนียมปฏิบัติในวันมาฆบูชา

พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หั?ทรงอธิบายเกี่ยวกับธรรมเนียมพิธีการมาฆบูชาไว้ว่?เดิมทีเดียวในประเทศไทยไม่เคยจัดพิธีวันมาฆบูชามาก่อ?จนกระทั่งในสมั?พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว (รัชกาลที?? ได้ทรงถือตามแบบของโบราณบัณฑิตที่ได้นิยมกันว่?‘วันมาฆะบูรณมี' เป็นวันที่พระจันทร์เสวยฤกษ์มาฆะเต็มบริบูรณ?เป็นวันที่พระอรหันต์สาวกของพระพุทธเจ้า ?๒๕?รู?ได้ประชุมกัน พร้อมด้วยองค??ประการ เรียกว่า “จาตุรงคสันนิบาต?พระพุทธเจ้าได้ตรัสเทศนาโอวาทปาติโมกข์ในที่ประชุมสงฆ์เป็นการประชุมใหญ?และเป็นการอัศจรรย์ในพระพุทธศาสนา นักปราชญ์จึงถือเอาเหตุนั้นประกอบการสักการบูชาพระพุทธเจ้าและพระอรหันต์สาว??๒๕?รูปนั้?ให้เป็นที่ตั้งแห่งความเลื่อมใส

การประกอบพิธีมาฆะบูช?ได้เริ่มในพระบรมมหาราชวังก่อ?ในสมัยรัชกาลที??ได้จัดให้มีพิธีการพระราชกุศลในเวลาเช้า พระสงฆ?วัดบวรนิเวศวิหาร และวัดราชประดิษฐ?๓๐ รู?ฉันในพระอุโบสถวัดพระศรีรัตนศาสดารา?เวลาค่?เสด็จออกทรงจุดธูปเทียนเครื่องนมัสการแล้ว พระสงฆ์สวดทำวัตรเย็น เสร็จแล้วสวดมนต์ต่อไ?มีสวดคาถาโอวาทปาติโมกข์ด้ว?สวดมนต์จบทรงจุดเทียนรายตามราวรอบพระอุโบส??๒๕?เล่ม มีการประโคมอีกครั้งหนึ่ง แล้วจึงมีการเทศนาโอวาทปาติโมกข??กัณฑ?เป็นทั้งเทศนาภาษาบาลีและภาษาไท?เครื่องกัณฑ์ มีจีวรเนื้อด??ผื?เงิน ?ตำลึ?และขนมต่าง ?เทศนาจบพระสงฆ์ ซึ่งสวดมนต?๓๐ รู?สวดรับ

การประกอบพระราชกุศลเกี่ยวกับวันมาฆบูชาในสมัยรัชกาลที??นั้น พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว จะเสด็จออกประกอบพิธีด้วยพระองค์เองทุกปีมิได้ขา?สมัยต่อมามีการเว้นบ้างเช่น รัชกาลที??พระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หั?ได้เสด็จออกเองบ้าง หรือบางครั้งก็มิได้เสด็จออกเอง เพราะมักเป็นช่วงเวลาที่พอดีกับการเสด็จประพาสหัวเมือง แต่หากวันดังกล่าวตรงกับช่วงที่เสด็จไปประพาสบางปะอิ?หรือพระพุทธบาท พระพุทธฉาย พระปฐมเจดีย์ พระแท่นดงรัง ก็จะทรงประกอบพิธีมาฆบูชาในสถานที่นั้??ขึ้นอีกส่วนหนึ่งต่างหากจากในพระบรมมหาราชวั?

เดิมทีมีการประกอบพิธีในพระบรมมหาราชวัง ต่อมาได้ขยายออกไ?ให้พุทธบริษัทได้ปฏิบัติตามอย่างเป็นระบบสืบมาจนปัจจุบันมีการบูช?ด้วยการเวียนเทีย?และบำเพ็ญกุศลต่า??ส่วนกำหนดวันประกอบพิธีมาฆบูชานั้?ปกติตรงกับวันเพ็ญเดือน ?หากปีใดเป็นอธิกมาส คื?มีเดือ??สองหนจะเลื่อนไปตรงกับวันเพ็ญเดือ??

เมื่อวัน มาฆบูชาเวียนมาบรรจบในแต่ละรอบป?พุทธบริษัทจะร่วมกันประกอบศาสนพิธ?ซึ่งการปฏิบัตินั้น จะดำเนินไปเช่นเดียวกันวันวิสาขบูชา แต่ในวันนี้พระสงฆ์จะแสดงพระธรรมเทศนาในเรื่องโอวาทปาฏิโมกข์

 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Monday 2 October, 2006 7:50 PM