"ยาสุคุนิ" : ชินโตแห่งสงครา?/div>
 

ดร.ทวีวัฒน์ ปุณฑริกวิวัฒน์
อาจารย์ประจำำภาควิชามนุษยศาสตร?
คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล


***

เมื่อเร็วๆ นี้นายกรัฐมนตรีจุนอิชิโร โคอิซูมิ แห่งญี่ปุ่?ได้เดินทางไปคารวะสุสานทหารผ่านศึกที่ศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" (Yasukuni Shrine) ท่ามกลางการประท้วงของจีน เกาหลีใต?ไต้หวั?และประเทศเอเชียอื่นๆ ที่เคยได้รับผลกระทบจากสงครามโลกครั้งที่สอง ขณะที่สถานการณ์กำลังตึงเครียดอยู่นั้?สมาชิกรัฐสภาของญี่ปุ่นอีกกว่?100 คน ก็ได้เดินทางไปสักการะสุสาน "ยาสุคุนิ" อี?นับเป็นการท้าทายความสัมพันธ์ระหว่างประเท?และความรู้สึกอันขมขื่นที่ประชาชน โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลุ่มประเทศเอเชียตะวันออกเฉียงเหนือ เคยได้รับจากความโหดร้ายทารุณของทหารญี่ปุ่นในช่วงสงครามโล?รัฐบาลจีนได้ประท้วงโดยการเลื่อนกำหนดการเยือนจีนของรัฐมนตรีต่างประเทศญี่ปุ่นออกไปอย่างไม่มีกำหน?

ศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" ก่อตั้งขึ้นโดยพระจักรพรรดิญี่ปุ่นสมั?"เมจิ" เมื่อป???2412 (??1869) ที่กรุงโตเกียว เพื่อเป็นสุสานทหารผ่านศึกที่เสียชีวิตตั้งแต่ก่อนและหลังสมั?"เมจิ" เรื่อยมาเป็นเวลากว่า 100 ปี จนกระทั่งถึงยุคสิ้นสุดสงครามโลกครั้งที่สอง จำนวนทหารและผู้เสียชีวิตอื่น?ที่ถูกฝังอยู่ในสุสานแห่งนี้นับรวมได้กว่า 2,500,000 คน รวมทั้งบรรดา "อาชญากรสงครา? ในสมัยสงครามโลกครั้งที่สองด้วย

นับตั้งแต่ยุคสมั?"เมจิ" (Meiji) สมัย "ไทโช" (Taisho) ตลอดจนถึงสมั?"โชวะ" (Showa) มีพระจักรพรรดิญี่ปุ่นเสด็จเยือนศาลเจ้าแห่งนี้รวม 77 ครั้?พระจักรพรรดินี มกุฎราชกุมาร และพระประยูรญาติในสมัยต่าง?เสด็จเยือนสุสานแห่งนี้อีกนับจำนวนไม่ถ้วน มีงานเทศกาลที่สุสานแห่งนี้ปีละ 2 ครั้?คื?ระหว่างวันที?21-23 เมษายน ในฤดูใบไม้ผล?และระหว่างวันที่ 17-20 ตุลาคม ในฤดูใบไม้ร่วง ในทุกปีญาติพี่น้องหรือลูกหลานของทหารผ่านศึกที่เสียชีวิ?จะพากันหลั่งไหลไปสักการะดวงวิญญาณของผู้ตายอย่างเนืองแน่น

ภายในอาณาบริเวณของศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" มีพิพิธภัณฑ์สงครามขนาดใหญ่ที่ชื่อว่า "ยูชูคา? (Yushukan) ตั้งอยู่ พิพิธภัณฑ์แห่งนี้ก่อตั้งขึ้นในปี ??2425 (?? 1882) นับเป็นพิพิธภัณฑ์ที่เก่าแก่ที่สุดในญี่ปุ่น ภายในพิพิธภัณฑ์นอกจากจะมีภาพยนตร์ที่ถ่ายจากสมรภูมิจริงในสงครามโลกแล้?ยังมีสิ่งของต่าง?ที่หลงเหลือจากสงครามแสดงให้ดูจำนวนกว่า 100,000 รายการ รวมทั้งเครื่องบินขับไล่ในสมัยสงครามโลกครั้งที่สอ?(รุ่น Mitsubishi Zero fighter) อีกด้ว?

ถ้าหากญี่ปุ่นไม่ก่อสงครามโลกครั้งที่สอ?โดยการยึดครองเกาหล?และรุกรานประเทศจีน รวมทั้งประเทศอื่นๆ ในเอเชีย และทำทารุณกรรมทั้งต่อทหารและพลเรือนอย่างโหดเหี้ยมจนเป็นที่เลื่องลือไปทั่วโลกแล้ว การที่ชาวญี่ปุ่นรวมทั้งนายจุนอิชิโ?โคอิซูมิ จะเดินทางไปเยือนศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" เพื่อสักการะทหารผ่านศึกของญี่ปุ่นที่นั่น ก็คงจะไม่มีใครประท้วงอะไ?แต่ศาลเจ้าแห่งนี้เป็นที่ฝังศพของนายพลโตโจและนายทหารระดับสู?ที่ถูกตัดสินประหารชีวิตในฐานะอาชญากรสงครามในสมัยสงครามโลกครั้งที่สองรวมอยู่ด้ว?การเยือนศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" ของนายกรัฐมนตรีและสมาชิกรัฐสภาของญี่ปุ่น จึงนับเป็นการเหยียบย่ำจิตใจของชาวเกาหล?ชาวจีน และชาวเอเชียทั้งหลาย ซึ่งเคยถูกทำทารุณกรรมจากบรรดาอาชญากรสงครามเหล่านี้ และสะท้อนให้เห็นว่ารัฐบาลญี่ปุ่นมิได้สำนึกผิดต่อการกระทำของตนเองในสงครามโลกครั้งที่สองแต่อย่างใด

ศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" นับเป็นส่วนหนึ่งของศาสนา "ชินโ? (Shinto) อันเป็นศาสนาพื้นเมืองของญี่ปุ่?ศาสนาชินโตมีอิทธิพลต่อความคิดทางการเมืองและการทหารของชาวญี่ปุ่นเป็นอย่างสู?ตามคัมภีร์ชินโตหมู่เกาะญี่ปุ่นได้ถูกสร้างขึ้นด้วยอำนาจของเทพเจ้า พระจักรพรรดิองค์แรกของญี่ปุ่นสืบเชื้อสายมาจากเทพเจ้าแห่งดวงอาทิตย์ (Sun Goddess) และชนชาติญี่ปุ่นเป็นชนชาติที่ได้รับการเลือกสรรจากเทพเจ้า ญี่ปุ่นจึงเป็นดินแดนอันศักดิ์สิทธิ์ของเทพเจ้?

ในปลายคริสต์ศตวรรษที?19 หลังจากที่ญี่ปุ่นได้ปรับปรุงประเทศให้เป็นรัฐทันสมั?ได้มีการแบ่งศาสนาชินโตออกเป็?2 ส่วน คื?ส่วนแร?"ชินโตแห่งรัฐ" (State Shinto) ซึ่งเป็นพิธีการของความรักชาต?ชาวญี่ปุ่นทุกคนไม่ว่าจะนับถือศาสนาใดจะต้องเข้าร่วมชินโตแห่งรัฐด้วยเสมอ ศาลเจ้?"ยาสุคุนิ" จัดอยู่ในชินโตแห่งรัฐนี้ และส่วนที่สอ?"ชินโตแห่งนิกาย" (Sectarian Shinto) ซึ่งถือเป็นศาสนาหนึ่งที่มีการบูชาเทพเจ้าประจำธรรมชาต?

ภายหลังจากที่ญี่ปุ่นประสบชัยชนะทางทหารในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง มีการแพร่ลัทธิความรักชาติอย่างขนานใหญ่ และขยายความคิดไปสู่การครอบครองโล?มีการนำเอาความเชื่อใ?"ชินโตแห่งรัฐ" มาเป็นอุดมการณ์ปลุกลัทธิทหารขึ้นในประเทศ ดังข้อความตอนหนึ่งว่?"พระจักรพรรดิแห่งญี่ปุ่นจะได้ทรงปกครองโลกทั้งฝ่ายอาณาจักรและศาสนจัก?การครอบครองโลกนี้จะกระทำด้วยสันติวิธ?แต่ถ้าวิธีดังกล่าวไร้ผ?ก็มีเหตุผลทีเดียวที่จะกระทำด้วยการใช้กำลังอาวุ?

ในวันขึ้นปีใหม???2489 (??1946) ภายหลังจากญี่ปุ่นพ่ายแพ้สงครามโลกครั้งที่สอง พระจักรพรรดิฮิโรฮิโต (Hirohito) ได้ทรงออกประกาศซึ่งเปลี่ยนแปลงแนวความคิดของประชาชนที่เชื่อถือมาช้านานว่า "สายใยแห่งความผูกพันระหว่างเรากับประชาชนของเร?มิอาจจะขึ้นอยู่กับเพียงตำนานและเทพนิยายเท่านั้?จะต้องไม่มีการกล่าวอ้างต่อไปอีกถึงแนวความเชื่อผิดๆ ที่ว่า พระจักรพรรดิคือเทพเจ้า และชนชาติญี่ปุ่นสูงส่งกว่าชนชาติอื่นและถูกกำหนดมาให้ปกครองโล?พระจักรพรรดิมิใช่เทพเจ้า"

"ชินโตแห่งรัฐ" ได้ถูกฝ่ายสัมพันธมิตรล้มเลิกลงโดยสิ้นเชิ?และยุติการเป็นศาสนาแห่งรัฐตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา การเดินทางไปคารวะสุสาน "ยาสุคุนิ" ของนายกรัฐมนตรีและสมาชิกรัฐสภาของญี่ปุ่น จึงอาจถูกตีความได้ว่?เป็นความพยายามที่จะรื้อฟื้?"ชินโตแห่งรัฐ" หรือส่งสัญญาณฟื้นฟ?"ชินโตแห่งสงครา? ขึ้นมาใหม่ พร้อมกับการบิดเบือนประวัติศาสตร์ในตำราเรีย?และการเพิ่มงบประมาณทหารของรัฐบาลญี่ปุ่นปัจจุบั?

***

ที่ม?: หนังสือพิมพ์มติชนรายวั? ฉบับประจำวันอาทิตย์ที่ ๑๓ พฤศจิกาย??? ๒๕๔๘ ปีที?๒๘ ฉบับที?๑๐๑๐? คอลัมน์หน้าต่างความจริ? หน้า ?

 
 
© Webpage Designed by dUANGdEN nUREMRUm. Last Updated. Tuesday 3 October, 2006 9:16 PM